Opis
Dane książki
Autor: Stanisław Grochowski
Autor opracowania: Norbert Pilarz
ISBN zestawu: 978-83-68194-40-1
Wydanie: Warszawa 2026
Liczba stron: 296
Seria: Biblioteka Dawnej Literatury Popularnej i Okolicznościowej. Tom XLIX
Stanisław Grochowski (ok. 1542–1612), ksiądz, poeta późnorenesansowy, tłumacz nabożnych utworów, naśladowca dykcji poetyckiej Jana Kochanowskiego. Pisywał wiersze okolicznościowe o rozmaitym charakterze. Służył piórem sławie Zygmunta III Wazy, upamiętnił bitwę pod Byczyną, utworem satyrycznym zaangażował się w rozgrywki o biskupstwo krakowskie, cyklem epitalamijnym uświetnił krakowskie zaślubiny Dymitra Samozwańca i Maryny Mniszchówny, trenodiami opłakiwał zmarłych członków rodziny królewskiej, dygnitarzy (Jan Zamoyski, Bernard Maciejowski), przyjaciół (Mikołaj Dobrocieski) i pomniejsze osoby. Spośród licznych inicjatyw przekładowych Grochowskiego na uwagę zasługują jego tłumaczenia średniowiecznych hymnów i sekwencji, wierszowana przeróbka O naśladowaniu Chrystusa Tomasza z Kempen, a także współczesnych prac autorów jezuickich, zwłaszcza Floridorum libri octo Jakuba Pontana. Prace literackie o charakterze religijnym pozwalają zaliczyć poetę do twórców kontrreformacyjnych.
Edycja zawiera trzynaście utworów żałobnych Stanisława Grochowskiego: osiem zostało opublikowanych samoistnie, natomiast pięć włączono jedynie do zbioru Wiersze i insze pisma co przebrańsze (1608), podsumowującego działalność poety. Najstarsze z nich pochodzą z 1588, a najpóźniejsze ukazały się ok. 1611 r. – dokumentują one przemiany warsztatu na przestrzeni niemalże całej twórczości autora Łez smutnych. Swoją lirykę nagrobną Grochowski wzorował głównie na spuściźnie czarnoleskiej, ale bardzo szybko stała się ona przedmiotem naśladowania przez siedemnastowiecznych wierszopisów. Funeralia Grochowskiego to zatem idealny materiał zarówno do rozważań nad imitacyjnymi strategiami, jak i do poznania ówczesnej mentalności, badań nad antropologią śmierci – w końcu opisują sposób jej postrzegania, odzwierciedlają pogrzebowy obrządek, starają się pocieszyć żałobników, którzy niejednokrotnie byli poecie bliscy. Uwagę przykuwają zwłaszcza te utwory, w których oficjalna dykcja ustępuje tonom osobistym.






