Tożsamość diaspory. Żydzi w Azji Mniejszej okresu cesarstwa

Opis

Dane książki

Czytelnikowi należy się wyjaśnienie: książka ta nie przedstawia dziejów Żydów w Azji Mniejszej okresu rzymskiego w ujęciu chronologicznym, nie jest wykładem religii Żydów w diasporze, nie zawiera szczegółowych ustaleń na temat wpływów judaizmu na środowiska pogańskie czy gminy chrześcijan, choć każdego z tych problemów po trosze dotyka. Skupia się przede wszystkim na pytaniu o żydowską tożsamość i o odrębność tej grupy mieszkańców poleis Azji Mniejszej. W powszechnej opinii (w znacznej mierze podzielanej przez autorkę) zhellenizowani Żydzi okresu cesarstwa uczestniczyli w życiu miejskim, korzystali z tych samych instytucji co poganie, pełnili urzędy w administracji miejskiej i imperialnej, ich obyczaje epigraficzne nie różniły się zasadniczo od powszechnie przyjętych w greckim otoczeniu. Jak więc Żydzi zachowali swoją odrębność w środowisku greckim? Czy „żydowskość” ograniczała się jedynie do odmienności religijnej? Czy i w jaki sposób ewoluowała tożsamość Żydów w przeobrażającym się świecie? Jak przebiegał proces hebraizacji tych środowisk i dlaczego tak łatwo uległy one wpływom tzw. judaizmu rabinicznego w okresie, o którym wiemy niewiele, ponieważ ok. roku 6oo kończy się materiał epigraficzny i zaczynają „wieki ciemne” diaspory, a w IX i X stuleciu są to już środowiska całkowicie zhebraizowane? O ile łatwo jest wskazać dolną granicę przyjętej chronologii – wyznacza ją bowiem materiał zawarty w Dawnych dziejach Izraela Józefa Flawiusza, który przytacza ustawodawstwo rzymskie z 2. połowy I w. p.n.e. – o tyle granica górna musi pozostać płynna, choć można by uznać, że jest nią początek V stulecia, kiedy niszczono synagogi i zamieniano je na kościoły, Żydzi zmuszani byli do konwersji, a cesarskie ustawy narzucały im wiele ograniczeń, m.in. zabraniając pełnienia urzędów w administracji imperialnej. Jednak nieprecyzyjne datowanie późnoantycznego materiału epigraficznego, konieczność sięgnięcia do regulacji ustanowionej przez cesarza Justyniana, a wreszcie świadomość, że wielka synagoga w Sardes działała do perskiego najazdu w 616 r., czynią początek wieku V granicą umowną.

Spis treści Przedmowa Wykaz skrótów Wstęp Rozdział I. Żydzi w Azji Mniejszej w świetle źródeł literackich Rozdział II. Synagoga i gmina – żydowskie instytucje w greckich poleis Rozdział III. Tożsamość żydowska w diasporze małoazjatyckiej w okresie wczesnego cesarstwa (I–III w.) Rozdział IV. HEBRAIOI – Żydzi w diasporze małoazjatyckiej w czasach późnego antyku Rozdział V. Palestyna i diaspora – „przełom IV wieku” Zakończenie Aneksy Bibliografia Indeks głównych nazw geograficznych Indeks rzeczowy PARNASSUS Seria naukowa pod redakcją dr. Macieja Staniszewskiego 1. Marek Węcowski, Sympozjon czyli wspólne picie. Początki greckiej biesiady arystokratycznej (IX–VII wiek p.n.e.) 2. Krystyna Stebnicka, Tożsamość diaspory. Żydzi w Azji Mniejszej okresu Cesarstwa